MERHUM SADİ GÖNCÜ’DEN DERLEME “KARAMANLICA”

MERHUM SADİ GÖNCÜ’DEN DERLEME “KARAMANLICA”
icon yazarSadi Göncü (Merhum)     15/04/2014     215    Facebook da paylaş

13 Mayıs 1277... Karamanoğlu Mehmet Bey'in, 
“ BUGÜNDEN SONRA HİÇ KİMSE SARAYDA, DİVANDA, MECLİSLERDE ve SEYRANDA TÜRK DİLİNDEN BAŞKA BİR DİL KULLANMAYACAKTIR “ fermanını irade ettiği tarihten yıllar hatta asırlar sonra, KARAMANLICA denilen bir dilin konuşulup yazıldığını bilen hemşerilerimiz belki vardır. 
Ne var ki, KARAMANLICA dilinin ne zaman ve kimler tarafından kullanıldığını ben ancak yetmişimden sonra  ve yeni öğrendim.

Aylık Coğrafya ve Keşif Dergisi ATLAS'ın Ağustos -2003 tarihli sayısında Sayın Gürsel KORAT'ın, cidden büyük bir emek, tetkik ve tespitleri neticesinde  aydınlığa çıkardığı Karamanlıca dili hakkındaki kıymetli yazılarında bakınız neler, neler var? Yazarının aflarına sığınarak bazı paragrafları parça parça aktarıyorum.
"Uzun zaman önce, Karamanlıcayla ilgili bir yazı okurken, Pavli adlı birine ait mezar taşının fotoğraflarını gördüm. Bu mezar taşının üst kısmına Haydari baltası şekli işlenmişti. Altında ise Yunan harfleriyle Türkçe, 
(Ya dost bana ziyarete mi geldin) yazıyordu. Mezar taşındaki derviş edası düşündürücüydü; bu haliyle ne Hristiyan, ne de Müslüman bir kimliğe aitti. Batılı bir kimliği ima ediyor, ancak yine de adını Havari Pavlus'tan alıyordu.

Acaba başka yazıtlar ve mezar taşları da var mıydı? Varsa neyi anlatıyor, hangi alfabe kullanılıyordu?  Neden bu yazıya Karamanlıca denmişti. Karamanlıca adı verilen yazı dili Karamanoğullarından beri var olan bir dil miydi? Karamanoğlu Mehmet Bey'in Türkçe konuşma zorunluluğu getiren fermanı ile bu yazı dili arasında bir ilişki olduğu söylenebilir miydi? 
Araştırmalarımdan çıkan sonuç, Karamanoğullarının hiçbir biçimde, Karamanlıca dediğimiz Yunan harfli Türkçe yazıyla bağının olmadığıdır.

Karamanoğulları 1466'da yıkılıncaya kadar, Osmanlı tahtında veraset nedeniyle hak iddia eden, çok büyük çatışmaların ortasında ayakta kalabilen, siyaset bakımından Osmanlı'ya karşıt ne varsa onunla işbirliği yapan Selçuklu, Ermeni ve Moğol Devletlerine duyduğu tepki nedeniyle biraz içe kapanık duran ilginç bir devletti.

Karamanlıca, Karamanlıların hüküm sürdüğü bu coğrafyada Osmanlıların egemenlik döneminde ortaya çıktı. Bölgede bununla ilgili pek çok kitabe ve mezar taşı vardır. Bununla birlikte Karamanlıcanın Osmanlı'dan önce geliştiğini gösteren bir tek örnek bile yok. Osmanlılar, 1466'da yıktıkları Karaman Beyliği'ni, Karaman Beylerbeyliği için bu bölgede ortaya çıkan yazı biçimine, bölgenin adına bağlı olarak Karamanlıca denildi. 
Eldeki belgeler Karamanlıcanın, Karaman Beyliğinin yıkılmasından yaklaşık elli yıl sonra ortaya çıktığını gösteriyor.

Ancak ilginç bir biçimde Karamanlıca, yıkılan        Karaman Beyliğinin bir zamanlar hüküm sürdüğü topraklarda gelişmişti. Karamanlıca, Ankara ve 
Karadeniz Ereğli'sinde görülen birkaç örnek dışında Konya- Silifke- Aksaray - Kayseri çevresi içinde yaygındı.

Karamanlıca en basit tanımıyla, 16. yüzyıldan 20. yüzyıl başına kadar Yunan alfabesi kullanılarak yazılan Türkçedir. Konuşma dilinin fonetik özellikleri erken dönemde Orta Anadolu lehçesiyle, geç dönemde ise Osmanlıcayla benzeşir. Aslında bu yazı dili tümüyle Yunan harflerinden oluşmaz, Latin ve Kiril harfleri de zaman zaman göze çarpar.

Karamanlıcanın, Yunancanın bir lehçesi olduğu iddiası temelsiz, Yunan kültürüne ait olduğu da dayanaksızdır. Çünkü bu yazıyı Türkçe bilen bir Yunan bile okuyamayabilir.  Sekizyüz yıl Arap harfleriyle yazan Türklerin kültürü nasıl Arap kültürü olmuyorsa, dörtyüz yıl boyunca Yunan harfleriyle Türkçe yazmış Hristiyanların kültürü de Yunan kültürünün malı olamaz.
Karamanlıcada yazım birliği yoktur. Bölgeden 
bölgeye harf stilleri değişebilir veya yalnızca bir bölgede kullanılan harfe rastlanabilir.

...KARAMANLICA sözcüğünü "CARAMANOS" 
biçiminde ilk kullanan kişi 1553-1555 yıllarında İstanbul ve Anadolu'da seyahat eden HansDernschuram'dır.

İKEV olarak Merhum Sadi Göncü’yü rahmetle anıyoruz. Ruhun şad olsun Sadi Abi...

  • İLETİŞİM & ULAŞIM
  • Osmaniye Mah. Fabrikalar Cd. No:44
    Bakırköy / İST
  • 0212 542 68 33 / 34
  • 0212 542 68 43 / 54
  • Fax: 0212 542 68 60
  • info@ikev.org.tr
  • • Reklam
Copyright © 2017 İKEV, İstanbul Karamalılar Eğitim ve Kültür Vakfı     [ Web Tasarım & SEO by WEBMESLEK ]